آيا به حقيقت يك سلسله امور وجدانى خودش معرفت دارد ؟ آيا عشق و حبّ ، لذّت وصل ، ذوق و شجاعت و ساير وجدانيّات را شناخته است ؟ امّا با اين همه دشواريها و مجهولات ، آيا بشر مىتواند وجود اين حقايق را به علت نارسائى فهم خودش به درك حقيقت آنها منكر شود ؟ يا مىتواند هزارها ميليارد و بيشتر مخلوقات و عجائب و غرائب و اشيائى را كه حتى وجود آنها بر او مجهول است انكار نمايد ؟ آيا مىتواند اسرار و خواص و فوايد و معانى كلمات اين كتاب قطور آفرينش را منكر شود ؟ آيا مىتواند بگويد چون من چيزى را نديده‌ام آن چيز نيست و چون سرّ و فايدهء چيزى را كشف نكرده‌ام آن چيز بىفايدهء و بىسرّ است ، حاشا و كلّا . هرگز بشر هرچه هم عالم و دانشمند باشد چنين ادعائى را نخواهد كرد بلكه هرچه علمش بيشتر باشد از اين گونه دعاوى بيتشر خود را تبرئه مىكند . صاعقه كه هزارها سال مورد خشم و سبب ترس و بيم بشر بود ، در آن اعصارى كه علم به خواص و منافع آن پى نبرده بود و به آيات قدرت خدا و معجزات آفرينش كه در اين قوهء رهيبه پنهان است و تأثير آن در زندگى نبات و حيوان آگاه نشده بود ، آيا اين خواص و منافع را نداشت و يكى از نعمتهاى بزرگ خداوند متعال نبود ؟ و آنهائى كه آن را فقط مظهرى از مظاهر نعمت و عذاب مىشمردند اشتباه نمىكردند « 1 » ؟

--> ( 1 ) - راجع به فوائد عجيب و با اهميت صاعقه مراجعه شود به مقاله « الصواعق -